Wat is composteerbaar?
Keukenafval
Keukenafval bestaat uit groenteresten, fruitresten, doppen van noten, koffiedik met papieren filterzakje, theebladeren en theezakjes, eierschalen (best vermalen), gekookte of gebakken etensresten (in kleine hoeveelheden en goed vermengd met droger materiaal), brood, papier (kleine hoeveelheden) van keukenrol, krantenpapier of papieren zakjes en kartonnetjes onder een taart (kunnen niet worden meegegeven met de papieromhaling).
Plantaardig afval is voedsel- en waterrijk. Het is dan ook belangrijk dit altijd te mengen met droger afval, zodat de kans op verstikking of rotting kleiner is.
Tuinafval
Dit afval bestaat uit verwelkte bloemen en potkluiten (verwijder de overtollige aarde), stengels van planten, bladeren, uitgebloeide perkplanten, snoeihout (verhakseld of verkleind), gras (niet te veel), haagscheersel, onkruid, aardappelplanten, enz ...
Andere
Zaagmeel en houtkrullen zijn goed composteerbaar. Let er wel op dat ze afkomstig zijn van onbehandeld hout.
Ook mest van kleine huisdieren (alleen planteneters: konijnen, cavia's, vogels, ...), eventueel vermengd met stro, mag op de composthoop.
Uitwerpselen van katten en honden kan je best vermijden.
Welke materialen zijn niet of moeilijk composteerbaar?
Timmerhout, behandeld en ongesnipperd snoeihout, beenderen, graszoden (te veel zand), dierlijk afval, mosselschelpen, wegwerpluiers, aarde en zand, saus, vet, olie, stof uit de stofzuiger, as, houtskool, steenkool, kunststof, metaal en blik, kattenbakvulling. Deze materialen horen niet thuis op de composthoop!
Hoe kan ik zelf composteren?
Enkele manieren om zelf te composteren:
1. De composthoop
2. De compostbak
3. Het compostvat
4. De wormenbak
Welke mogelijkheid van composteren je best kiest is afhankelijk van volgende factoren:
1. De grootte van je tuin
2. Welk soort afval je gaat composteren
3. De plaats die je kiest om te composteren
4. Het soort compost dat je wil bekomen
5. Je budget, hoewel geen enkel van de systemen prijzig is.
Welk systeem je ook kiest, je moet altijd zorgen voor een optimale beluchting en een goede drainage van het overtollige regenwater.
Waar moet ik op letten?
- Zorg voor voldoende luchtigheid, om stank, verzuring en verrotting tegen te gaan.
- Meng alle materialen en woel het geheel regelmatig om.
- Voeg regelmatig grof materiaal toe (houtsnippers of kleine takjes).
- Zorg voor voldoende afwisseling van droog en nat materiaal.
- Zaden van onkruid worden slechts vernietigd bij temperaturen van 50-60° c.
Deze warmte kan alleen bereikt worden in een voldoende grote composthoop.
- De vochtigheid van je composthoop moet ongeveer 50-60% bedragen.
- Hoe kleiner het materiaal, hoe sneller de vertering omdat het aantastingsoppervlak
vergroot.
- Gebruik zoveel mogelijk vers materiaal.
- Voeg nooit te grote hoeveelheden van hetzelfde materiaal tegelijk toe.
- Start met je composthoop in het voorjaar, in de zomer of in de herfst.
- Bij het opstarten van de composthoop heb je geen compoststarters nodig (worden
verkocht in tuincentra). Ook kalk is een additief dat nutteloos en soms zelfs
schadelijk is.
- Als je composthoop veel te vochtig is, kan je eventueel wel wat kalk toevoegen.
Het is echter beter ervoor te zorgen dat je voldoende droog materiaal in je
composthoop mengt.
- Onkruiden (zoals brandnetels) zijn zeer goed composteerbaar en zorgen voor een
goede temperatuur in de composthoop. Hun vochtgehalte en structuur is optimaal.
Voeg ze wel bij de composthoop voor de zaadvorming.
Wat zijn de voordelen?
- Composteren verkleint de hoeveelheid afval en is een natuurlijke vorm van
recyclage.
- Composteren betekent een flinke besparing in uw huisvuilbudget.
- Compost is gratis meststof.
- GFT-compost heeft een hoog gehalte aan organische stoffen, in vergelijking met
kippenmest of stalmest.
- Compost verbetert de bodemstructuur: omdat er een betere lucht- en
waterhuishouding is, verbetert de plantengroei.
- Dankzij het gebruik van compost drogen zandgronden minder vlug uit en draineren
zware gronden beter het overtollige water.
- Compost vermindert bodemerosie.
- Het gebruik van compost maakt de bodem beter bewerkbaar.
- Compost brengt de zuurtegraad naar optimale waarden.
- Compost is een prima buffer voor de temperatuurverschillen tussen dag en nacht.
- Compost beschermt de planten tegen parasieten en ziekten.
- De smaak van groenten wordt opmerkelijk verbeterd.
- De voedingselementen komen pas vrij als de plant er behoefte aan heeft : sneller
bij warm, vochtig weer en langzamer wanneer het koud is.
Hoe kan ik compost gebruiken?
Compost van GFT-afval is geschikt voor alle teelten : groenten, bloemen, struiken, gazon, kruien, éénjarige en vaste planten, en kan gebruikt worden als aanvulling bij potgrond. Compost voeg je best toe in het vroege voorjaar.
De hoeveelheid en het soort compost is afhankelijk van verschillende factoren :
1. De kwaliteit van je compost,
2. Het bodemtype,
3. De vruchtbaarheid van de bodem,
4. De hoeveelheid compost die je voordien hebt gebruikt,
5. De voedselbehoefte van de plant.
In sommige gevallen is het beter om fijn gezeefde compost te gebruiken. Zeven doe je zelf. Gebruik hiervoor een oude aszeef (voor kleine hoeveelheden) of een oude ijzeren bedvering. Je kan ook zelf een constructie bouwen. Met houten latten en fijn volièregaas is dit zo gebeurd. Om goed te kunnen zeven moet het materiaal voldoende droog zijn.
Hoe kan ik tuinafval en snoeihout hergebruiken?
Vlakke compostering
Bij vlakke compostering gaat men een laag weinig of niet verteerd organisch materiaal aanbrengen op de grond, zonder te vemengen.
Je kan het aanbrengen tussen de teelten ("mulching") of als winterbedekking (nadat de teelten geoogst en verwijderd zijn).
Hier gebruik je alleen maar tuinafval (geen keukenafval).
Houtsnippers
Houtsnippers worden gemaakt van snoeihout en boomschors.
Je kan ze gebruiken voor verschillende doeleinden.
Wat doe je er mee?
1. "mulchen" of het aanbrengen van een laag organisch materiaal als
bodembedekker
2. composteren
3. gebruiken voor de aanleg van tuinpaadjes
4. als grondbedekking onder een schommel, een wip een glijbaan.
Voordelen van "mulchen"
1. houdt de bodem vochtig
2. voorkomt erosie door water en wind
3. verrijkt de bodem met organische materiaal
4. houdt onkruid tegen
5. voorkomt grote temperatuurverschillen
6. voorkomt vorming van plassen bij hevige regenval
7. is decoratief
8. geeft een natuurlijk uitzicht.
Houtsnippers aanbrengen
Zorg ervoor dat de onderlaag onkruidvrij is (verwijder ook de onkruidwortels). Strooi de snippers bovenop, vermeng ze nooit met de ondergrond.
De dikte van de snippers en van de aan te brengen laag is afhankelijk van het doel.
Voor aanleg van een pad of als ondergrond voor speeltuigen mag je grof gesnipperd en vers hout gebruiken. De laag moet dan minstens 10 cm dik zijn.
Als de houtsnippers op de composthoop moeten of gebruikt worden als bodembedekker, mogen ze niet te grof gesnipperd zijn. Vooraleer ze te gebruiken als bodembedekker laat je ze best een viertal maanden composteren (omwille van teveel aan looizuur).Om te voorkomen dat er nog onkruid doorgroeit leg je een laag van minimum 10 cm dik.
Vooraleer je houtsnippers composteert, moet je eerst overvloedig besprenkelen met water, zodat ze ervan doordrongen zijn. Tussen bomen en struiken leg je een laag van 10 tot 15 cm dik, tussen vaste planten en rozen volstaat 5 cm.
De snipperlaag kan je best elke twee tot drie jaar vernieuwen, zodat het effect maximaal blijft.
Composthoop
Een composthoop is zeer geschikt voor een grote tuin, of een tuin met veel afval van bomen, struiken, gras en groenten. Je kan ook verschillende composthopen combineren.
Je kiest best een beschutte, halfbeschaduwde plaats die je opnieuw gebruikt voor elke nieuwe composthoop. De aanwezigheid van resten doet het proces immers sneller starten. Contact met de bodem is erg belangrijk.De ideale grootte van je composthoop is uiteraard afhankelijk van de grootte van je tuin. Bij een groetentuin van 1 tot 5 are is een composthoop van ongeveer 1 m³ voldoende.
De ideale periode om te starten met een composthoop is de zomer en nazomer (augustus - oktober) of de vroege lente (februari - april). Op die momenten beschik je over het meeste tuinafval. In de zomer is het klimaat het meest gunstig. Wanneer je met je composthoop start in de lente, heb je al behoorlijk wat afval verzameld vooraleer de temperaturen beginnen te stijgen. Je zal dan in nazomer voldoende compost verzameld hebben om je groententuin klaar te maken voor de winter.
De onderste laag bestaat uit grof materiaal (snoeihout of plantenstengels). Vanaf dan werk je best in laagjes, door verschillende soorten afval af te wisselen. voor een goede structuur en voldoende luchtigheid vermeng je zoveel mogelijk 'groen' en 'bruin' of 'nat' en droog' afval.Met 'groen en nat afval' bedoelen wij al het keukenafval en vers tuinafval (grasmaaisel, onkruid, planten, ...). 'Bruin en droog afval' is snoeihout, herfstbladeren, gedroogd grasmaaisel, papier, ...Na enkele weken zet je de composthoop om, zodat alles door elkaar gemengd wordt. Na ongeveer zes maanden is de eerste compost klaar voor gebruik.Gebruiksklare compost herken je aan zijn 'bosgrond'-geur.
Wormenbak
Een wormenbak is enkel geschikt voor het composteren van kleine hoeveelheden keukenafval en bestaat uit 5 stapelbare plastieken bakken.
Tijdens het composteringsproces wordt ook percolaat aangemaakt, een donkere en zo goed als reukloze vloeistof. Het is rijk aan voedingstoffen en kan daarom in verdunde vorm gebruikt worden als plantenvoedsel. De aangewezen verdunning is één deel percolaat op tien delen water.
De wormenbak kan je zowel buiten als binnen plaatsen. Buiten zoek je een goed beschutte plaats zodat de bak beschermd is tegen vorst, wind en zon. Binnen geniet een plaats met een gelijke temperatuur van ongeveer 19°C de voorkeur bijvoorbeeld in garages, kelders, berghokken en zelfs in keukens.
Hoe een wormenbak opstarten?
Stap 1
Plaats de bak met kraantje op de grond. Deze dient voor de opvang van het percolaat . Daarboven plaats je een tweede bak (met deksel).
Stap 2
In de tweede bak begin je met een laag luchtig materiaal zoals stro of houtsnippers . Daarop leg je halfverteerde compost met wormen van een goed werkend compostvat, -bak of –hoop. Daarna laat je alles twee weken laten rusten.
Stap 3
Vervolgens kan je de bovenste bak iedere dag aanvullen met verse ongekookte groente- en fruitrestjes. Ook koffiedik kan worden toegevoegd, maar zeker niet alle keukenresten horen thuis in de wormenbak.
Stap 4
Wanneer de tweede bak vol is, kan de derde bak terug met vers materiaal opgebouwd worden.
Stap 5
Op tijd en stond percolaat aftappen en controleren of je wormen niet verdronken zijn.